ስለ ደም ስር በሽታዎች ለምን ሊያሳስቦት ይገባል?
የልብና የደም ሥር በሽታ በአለም አቀፍ ደረጃ ለሞት የሚዳርግ ግንባር ቀደም ሲሆን በአለም አቀፍ ደረጃ ከሚሞቱት 31 በመቶው ለሚሆነው ምክንያት ነው።
በአለም አቀፍ ደረጃ ከ200 ሚሊዮን በላይ ሰዎች የእግር የደም ስር በሽታ (Peripheral arterial disease) ተይዟል። ከዚህ በተጨማሪ (Peripheral arterial disease) ያለባቸው ሰዎች ለልብ ድካም እና ለስትሮክ የመጋለጥ እድላቸው ከፍተኛ ነው።
አተሮስክለሮሲስ ከ80 በመቶው በላይ የሚሆነው የልብ ድካም እና ስትሮክን ጨምሮ የልብና የደም ሥር በሽታዎች ምክንያት ነው።
ሲጋራ ማጨስ ለደም ቧንቧ በሽታዎች ዋነኛ ተጋላጭነት ነው። የእግር የደም ሥር በሽታ የመያዝ እድልን በእጥፍ ይጨምራል እና የልብ ህመም አደጋን በእጅጉ ይጨምራል።
ብዙ የደም ስር በሽታዎች በትክክለኛው የአኗኗር ዘይቤ ለውጦች እና በሕክምና መከላከል ወይም ለማቃለል ይችላሉ።
የደም ስር ቀዶ ጥገና ሐኪሞች (Vascular Surgeons) ምንድን ናቸው?
- የደም ስር ቀዶ ጥገና ሐኪሞች የደም ሥር በሽታዎችን ይመረምራሉ እና ከመባባሳችው በፊት ይቆጣጠራሉ። የደም ስር በሽታዎችን ለመመርመር፣ ለመቆጣጠር እና ለመከላከል እና የደም ሥር በሽታዎች ላለባቸው ታካሚዎች በማስረጃ ላይ የተመሰረተ ከፍተኛ ጥራት ያለው እንክብካቤ እና የህይወት ጥራትን የሚያሻሽል ቀጣይነት ያለው ህክምና ይሰጣሉ።
- የደም ስር ቀዶ ጥገና ሐኪም ሁኔታዎን ይገመግማል እና ታካሚን ያማከለ የተሻለውን ህክምና ይወስናል። አንዳንድ ጊዜ የአኗኗር ዘይቤ ለውጦች እና መድሃኒቶች ሁኔታዎን በተሳካ ሁኔታ መቆጣጠር ይችላሉ። ይህ የማይሰራ ከሆነ ችግሩ እንዳይባባስ የደም ቧንቧ ቀዶ ጥገና ሐኪሞች ቀዶ ጥገና ሊያደርጉ ይችላሉ።
የደም ስር ጤንነቴን ለመጠበቅ ምን ማድረግ እችላለሁ?
- የደም ስርን ጤንነት ለመጠበቅ ልናደርጋቸው የምንችላቸው በርካታ ነገሮች አሉ። የደም ስርን ጤንነት ለመጠበቅ እና የደም ቧንቧ በሽታን የመጋለጥ/የመያዝ እድልን ለመቀነስ ወይም እንዳይባባስ ለመከላከል ሊወስዷቸው የሚችሏቸው በጣም አስፈላጊ የአኗኗር ለውጦች ወይም እርምጃዎች መካከል የሚከተሉት ናቸው፡-
- ሲጋራ አለማጨስ – ሲጋራ ካጨሱ ማጨስን ማቆምዎ በጣም አስፈላጊ ነው።
- መደበኛ የአካል ብቃት እንቅስቃሴ – ይህ ከባድ መሆን የለበትም፣ በየቀኑ መደበኛ የእግር ጉዞ ጠቃሚ ይሆናል። ዋና፣ ብስክሌት መንዳት እና መሮጥ ጤናማ ለመሆን የሚያገለግሉ ሌሎች የተለመዱ የአካል ብቃት እንቅስቃሴዎች ናቸው።
- ጤናማ አመጋገብ መመገብ – ጥሩ የተመጣጠነ አመጋገብ ክብደትን ፣ ኮሌስትሮልን እና የደም ግፊትን መቆጣጠር ብቻ ሳይሆን በደም ወሳጅ ሥሮች ውስጥ የስብ ክምችቶችን ለመከላከልም ያስችላል። እንዲሁም ዓይነት 2 የስኳር በሽታ የመያዝ እድልን ሊቀንስ ይችላል። እንደ ሙሉ እህል ዳቦ፣ ፓስታ እና ሩዝ ያሉ ምግቦችን ብዙ ፍራፍሬ፣ አትክልቶች ማካተትዎን ያረጋግጡ፣ እና በአመጋገብዎ ውስጥ የሚያካትቱትን የሳቹሬትድ ስብ፣ ጨው እና ስኳር መጠን ይቀንሱ።
- ክብደትን መቆጣጠር – አመጋገብዎ እና የሚወስዱት የአካል ብቃት እንቅስቃሴ መጠን በክብደትዎ ላይ ተጽዕኖ ያሳድራሉ። ክብደትዎን መቆጣጠር እና በሀኪምዎ በሚመከረው ክልል ውስጥ ማስቀመጥ አስፈላጊ ነው። ለአንድ ሰው ተስማሚ ክብደትን ለመገመት ብዙውን ጊዜ የሰውነት ክብደት መረጃ ጠቋሚ (BMI) እንጠቀማለን። መደበኛ BMI በ18-25 መካከል ነው።
- ሌሎች ሁኔታዎች – የደም ስር በሽታዎችን የመጋለጥ እድልን የሚጨምሩ የሕክምና ሁኔታዎች አሉ። ከፍተኛ የደም ግፊት፣ከፍ ያለ ኮሌስትሮል እና የስኳር በሽታ በጣም የተለመዱ ናቸው። እነዚህ በዶክተርዎ ክትትል መደረግ እና መታከም ያለበት ነው። ሁሉም በእርስዎ የአኗኗር ዘይቤ ላይ ተጽእኖ ያሳድራሉ። ስለዚህ ከላይ ያሉት እርምጃዎች በዶክተርዎ ከሚሰጡት እርምጃዎች ወይም መድሃኒቶች በተጨማሪ የደም ቧንቧዎችን ጤንነት ለመጠበቅ እና ለማከም ይረዳሉ።
